Baz istasyonu analizi ve ortak baz incelemesi

Ortak baz analizi, HTS incelemesinin en sık kullanılan ve en fazla yanlış yorumlanan bölümüdür. Sorduğu soru basittir: iki numara, yakın bir zaman diliminde aynı baz istasyonundan sinyal vermiş mi?

Cevabın taşıdığı anlam ise hiç basit değildir.

Analizin kurulumu

Ortak baz analizi üç parametre üzerine kurulur:

Eşleştirme ekseni. Aynı baz olduğuna nasıl karar verileceği. İki seçenek vardır: baz adres metni veya koordinat.

Zaman toleransı. İki kaydın "aynı anda" sayılması için aralarındaki en fazla süre. Beş dakika mı, bir saat mi, aynı gün mü?

Çap. Koordinat üzerinden çalışıyorsanız, iki bazın "aynı yer" sayılması için aralarındaki en fazla mesafe.

Bu üç değerin seçimi analizin sonucunu tamamen belirler. Aynı dosyada, aynı numaralarla, farklı parametrelerle çalıştırılan iki analiz birbirine zıt sonuç verebilir. Bu yüzden parametreler raporun ayrılmaz parçasıdır.

Adres eşleşmesi mi, koordinat eşleşmesi mi?

Adres metni üzerinden eşleştirme, operatörün yazdığı baz adını kullanır. Avantajı doğrudan olmasıdır: aynı ad, aynı istasyon. Sorunu ise aynı fiziksel istasyonun farklı dosyalarda farklı yazılmış olabilmesidir — kısaltma farkı, yazım farkı, güncellenmiş bir isim. Bu durumda gerçek bir örtüşme kaçırılır.

Koordinat üzerinden eşleştirme, enlem–boylam ve bir çap değeri kullanır. Farklı yazılmış ama fiziksel olarak aynı yerde duran bazları yakalar. Ayrıca birbirine çok yakın iki ayrı istasyonu da (örneğin bir caddenin iki ucundaki antenler) aynı alan içinde değerlendirebilir — ki bu çoğu zaman istenen şeydir. Sorunu, koordinat sütunlarının her dosyada dolu olmamasıdır.

Pratikte en sağlam yaklaşım, bulguyu her iki yoldan da doğrulamaktır. Adres üzerinden çıkan bir örtüşme koordinat üzerinden de çıkıyorsa, bulgu belirgin biçimde güçlenir.

Zaman toleransı nasıl seçilir?

Bu, analizin en kritik kararıdır ve tek bir doğru cevabı yoktur.

Dar tolerans (birkaç dakika) yalnızca gerçekten aynı anda aynı yerde olan cihazları eşleştirir. Ancak HTS kaydı yalnızca iletişim anında oluşur; iki kişi saatlerce yan yana durmuş ama biri o sırada hiç iletişim kurmamışsa, dar tolerans hiçbir şey bulamaz.

Geniş tolerans (saatler, ya da "aynı gün") çok daha fazla eşleşme üretir. Ama bu eşleşmelerin çoğu anlamsızdır: yoğun bir semtte aynı gün içinde aynı bazdan sinyal veren binlerce kişi vardır.

Doğru yaklaşım, toleransı soruya göre seçmektir. "Bu iki kişi olay anında birlikte miydi?" sorusu dar bir tolerans ister. "Bu iki kişinin rutinleri kesişiyor mu?" sorusu geniş bir toleransla, ama tekrar sayısına bakılarak çalışılır.

Tek eşleşme bulgu değildir

Ortak baz analizinin en önemli kuralı budur. Tek bir ortak baz kaydı, iki kişinin aynı caddeden geçmiş olmasıyla açıklanabilir — ve şehirlerde bu her gün milyonlarca kez olur.

Anlamlı olan tekrardır ve örüntüdür:

• Aynı iki numara, farklı günlerde, farklı bazlarda tekrar tekrar örtüşüyor mu?
• Örtüşmeler belirli bir saat aralığında mı yoğunlaşıyor?
• Örtüşen bazlar, birinin ev veya iş adresi gibi beklenen bir yerinde mi, yoksa ikisi için de olağandışı bir konumda mı?

Bir örtüşmenin gücü, o örtüşmenin ne kadar olağandışı olduğuyla orantılıdır. Şehir merkezindeki bir alışveriş bölgesinde çakışmak neredeyse hiçbir şey anlatmaz; ikisi için de hiç gitmedikleri bir ilçede, gece yarısı çakışmak ciddi biçimde anlatır.

Karşı bazı da hesaba katın

Çoğu incelemede yalnızca hedefin bağlı olduğu baza bakılır. Oysa dosyada karşı tarafın bağlı olduğu baz (K.BAZ) bilgisi de varsa, sorunun yarısı orada durur.

Bir görüşmenin iki ucundaki bazlar arasındaki mesafe, tek başına anlamlı bir göstergedir. Aynı kişiye ait olduğu iddia edilen iki numaranın, aynı anda birbirinden yüzlerce kilometre uzaktaki bazlardan sinyal vermesi, o iddiayı doğrudan çürütür.

Sık düşülen tuzaklar

GPRS takılması. Veri oturumu açık kaldığında baz bilgisi güncellenmeyebilir. Bu, cihaz şehir değiştirdiği hâlde eski şehirde görünmesine yol açar — ve "günlük şehir bilgisi" analizini bozar. Şehir değişimi analizlerinde GPRS satırlarına temkinli yaklaşmak gerekir.

Kapsama alanının göz ardı edilmesi. Kırsalda tek bir bazın kapsadığı alan onlarca kilometrekare olabilir. O bazdan sinyal veren iki kişi "aynı yerde" değildir; "aynı ilçede" bile olmayabilir.

Seyrek kayıtta yanlış sonuç. Bir numaranın günde iki kaydı varsa, o numaranın gün içindeki hareketi hakkında ortak baz analiziyle bir şey söylenemez. Kaydın seyrekliği, hareketin yokluğu değildir.

Bu son nokta genel bir ilkeye bağlanır: HTS kaydı iletişim anında oluşur, sürekli bir konum takibi değildir. Bu ayrımın hukuki sonuçları için baz konumu kesin adres değildir yazısına bakabilirsiniz.